prof. dr hab. Maria Lewicka

lewicka

 

Stanowisko: profesor

Jednostka: Katedra Psychologii Społecznej

E-mail: marlew@psych.uw.edu.pl

Telefon: (22) 55 49 822

Pokój: 311

 

Zainteresowania naukowe

Racjonalność myślenia i działania; procesy wartościowania; psychologia środowiskowa, przekonania społeczno-polityczne Polaków, kapitał społeczny i kulturowy, tożsamość lokalna, mechanizmy aktywności społecznej, pamięć zbiorowa (zwłaszcza pamięć miejsca), mapy poznawcze

Podstawowe publikacje

PRZED HABILITACJĄ (tylko w języku angielskim)/ BEFORE HABILITATION (only publications in English):

  • Lewicka, M. (1977). Evaluative and descriptive aspects of organization of cognitive structures. Polish Psychological Bulletin, 8, 3-12 LINK PDF
  • Lewicka, M. (1979). Effect of cognitive set: to diagnose or to evaluate upon impression formation and change. Polish Psychological Bulletin, 10, 21-30 LINK PDF
  • Czapiński, J., Lewicka, M. (1979). Dynamics of interpersonal attitudes: positive-negative asymmetry. Polish Psychological Bulletin, 10, 31-40
  • Lewicka, M., Suchecki, J. (1980). Positivity bias in perception and organization of cognitive field. In: F. Klix, J. Hoffman (Eds.), Cognition and Memory. VEB Deutscher Verlag, Berlin, (pp.237-243)
  • Lewicka, M. (1988). On subjective and objective anchoring of cognitive acts. How behavioural valence modifies reasoning schemata. In: W.J. Baker, L.P. Mos, H.V. Rappard, H.J. Stam (Eds.), Recent Trends in Theoretical Psychology. Springer-Verlag.(pp. 285-301) LINK PDF
  • Lewicka, M. (1985). Affective involvement, descriptive consistency of socio-political beliefs, and organizational membership of Polish workers, 1981. Polish Psychological Bulletin, 16, 13-26 LINK PDF
  • Lewicka, M. (1986). Do verbs obey DeMorgan's laws? Polish Psychological Bulletin,17, 101-110 LINK PDF
  • Olszański, R., Lewicka, M. (1988). Risk preferences in depressed and nondepressed subjects, Polish Psychological Bulletin, 3, 77-89
  • Lewicka, M.(1988). Trait-behaviour and behaviour-trait implicational schemata and developmental vs. conservative character of behaviour. Jena Wissenschaftliche Zeitschrift, 6, 671-679
  • Kubicka-Daab, J., Lewicka, M. (1989). Control and self-efficacy beliefs in depressed and non-depressed subjects, Polish Psychological Bulletin
  • Lewicka, M. (1989). Toward a pragmatic perspective on cognition. Does evaluative meaning influence rationality of lay inferences ? Polish Psychological Bulletin, 20, 267-285 LINK PDF
  • Russell, J.A., Lewicka, M., Niit, T. (1989).The structure of affect implicit in English, Estonian, Greek and Polish. Journal of Personality and Social Psychology, 57, 848-856 LINK PDF
  • Lewicka, M. (1992). Pragmatic reasoning schemata with differing affective value of a consequent of logical implication. Polish Psychological Bulletin, 23, 237-252 LINK PDF
  • Lewicka, M., Czapiński, J., Peeters, G. (1992). Positive-negative asymmetry or "When the heart needs a reason". European Journal of Social Psychology. (425-434) LINK PDF

PO HABILITACJI / AFTER HABILITATION:

  • Lewicka, M. (1993). Aktor czy obserwator? Psychologiczne mechanizmy odchyleń od racjonalności w rozumowaniu potocznym. Warszawa-Olsztyn: PTP.
  • Lewicka, M. (1993). Mechanizmy zaangażowania i kontroli w działaniu człowieka. W: M. Kofta (Red.), Psychologia aktywności. Zaangażowanie, sprawstwo, bezradność. Poznań: Nakom.
  • Lewicka, M. (1997). Is hate wiser than love? Cogntive and emotional utilities in decision making. W: R. Ranyard, R. Crozier, O. Svenson (Eds.), Decision making: Cognitive models and explanations. London: Routledge. LINK PDF
  • Lewicka, M. (1997). Rational or uncommitted? Depression and indecisiveness in interpersonal decision making. Scandinavian Journal of Psychology, 38, 227-236. LINK PDF
  • Lewicka, M. (1997). Rationality against efficiency: Is rationality (1) a necessary concept? Cahiers de Psychologie Cognitive, 16, 124-129
  • Lewicka, M. (1998). Confirmation bias: cognitive error or adaptive strategy of action control? W: M. Kofta, G. Weary, G. Sędek (Ed.), Personal control in action: Cognitive and motivational mechanisms (ss. 233-258). New York: Plenum. LINK PDF
  • Lewicka, M. (1998). Skąd jesteśmy? Zarys historii Wydziału Psychologii. W: M. Lewicka, T. Sosnowski, M. Trojan (Red.), Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego (ss. 9-48). Warszawa: Wydział Psychologii UW.
  • Lewicka, M. (1999). On psychologic, constructivism and intentional explanations. Scandinavian Journal of Psychology, 40 (Suppl.), 59-62. LINK PDF
  • Lewicka, M. (2000). Confirmation bias and positive-negative asymmetry. Polish Psychological Bulletin, 31, 149-175. LINK PDF
  • Lewicka, M. (2000). Procesy atrybucji. W: J. Strelau (Red.), Psychologia: Podręcznik akademicki tom 3 (ss. 45-68). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
  • Lewicka, M. (2000). Myślenie i rozumowanie. W: J. Strelau (Red.), Psychologia: Podręcznik akademicki, tom 2 (ss. 275-316). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
  • Lewicka, M. (2001). Psychologiczne mechanizmy zachowań roszczeniowych. W: D. Doliński , B. Weigl (red.), Od myśli i uczuć do decyzji i działań. (111-125). Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Psychologii PAN.
  • Lewicka, M. (2002). Daj czy wypracuj? Sześcienny model aktywności. W: M. Lewicka, J. Grzelak. (red.) Jednostka i społeczeństwo: Podejście psychologiczna. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
  • Lewicka, M. (2003). Asymetria pozytywno-negatywna w wartościowaniu, a struktura kategorii pojęciowych. W: T. Zaleśkiewicz, Z. Piskorz (red.), Psychologia Umysłu. Gdańsk: GWP
  • Lewicka, M. (2004). Identyfikacja z miejscem zamieszkania mieszkańców Warszawy: determinanty i konsekwencje. W: J. Grzelak, T. Zarycki (red.)., Warszawiacy o sobie i swoim mieście. Warszawa: Scholar.
  • Lewicka, M. (2004). Ewaluatywna mapa Warszawy: Warszawa na tle innych miast. W: J. Grzelak, T. Zarycki (red.)., Warszawiacy o sobie i swoim mieście. Warszawa: Scholar
  • Lewicka, M. (2005). Polacy są wielkim i dumnym narodem czyli nasz portret (wielce) zróżnicowany. W: M. Drogosz (red.), Jak Polacy wygrywają, jak Polacy przegrywają. Gdańsk: GWP
  • Lewicka, M. (2004). Kup Pan ksiązkę... Mechanizmy aktywności obywatelskiej Polaków. Studia Psychologiczne, 4, 65-82
  • Lewicka, M.(2005). Gdybym miał milion...Marzenia Polaków u progu XXI wieku. Kolokwia Psychologiczne, 216-237
  • Lewicka, M. (2005). Architektura społeczeństwa obywatelskiego. O roli miejsca zamieszkania w budowaniu tożsamości lokalnej. W: U. Jakubowska, K. Skarżyńska (red.), Demokracja w Polsce: Doświadczanie zmiany.(s. 82-91) Warszawa: Wydawnictwa Instytutu Psychologii PAN.
  • Lewicka, M. (2005). Ways to make people active: Role of place attachment, cultural capital and neighborhood ties. Journal of Environmental Psychology, 25, 381-395. LINK PDF
  • Lewicka, M. (2005). Kura czy jajko czyli socjaldemokratyczny czy liberalny model mechanizmów oczekiwań wobec państwa. Psychologia Jakości Życia, 4, 226-247
  • Lewicka, M. (2006). Regionalne zróżnicowanie poczucia tożsamości: Porównanie Polski i Ukrainy. Studia Regionalne i Lokalne,1, 5-35
  • Lewicka, M.(2006). Dwa miasta – dwa mikrokosmosy: Wrocław i Lwów w pamięci swoich mieszkańców w: P. Żuk, J. Pluta (red.). My Wrocławianie. Społeczna przestrzeń miasta (s. 99-134). Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie.
  • Lewicka, M. (2006). Fakty i mity o polskiej roszczeniowości. W: K. Szafraniec (red.), Jednostkowe i społeczne zasoby wsi. Warszawa: IRWiR PAN.
  • Lewicka, M., Zaborska, K. (2007). Osiedla zamknięte - czy istnieje alternatywa? Kolokwia Psychologiczne, 16, 135-152.
  • Lewicka, M. (2008). Dwuścieżkowy model aktywności społecznej: Kapitał społeczny czy kulturowy? W: D. Rutkowska, A. Szuster (red.), Różne oblicza altruizmu (s. 245-275). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe "Scholar"
  • Lewicka, M., Foland, A. (2007). Tożsamość terytorialna w Polsce i na Ukrainie: zróżnicowanie regionalne. Ukraina Moderna, 12, 2, 271-298 (po ukraińsku)
  • Lewicka, M. (2007). O konstruktywizmie, różnicach indywidualnych i prawach ogólnych. Psychologia Społeczna, 3, 271-275
  • Lewicka, M., Bańka, A. (2008). Psychologia środowiskowa. W: D. Doliński, J. Strelau (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki (s. 497-544). Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Naukowe
  • Lewicka, M. (2008, doi:10.1016/j.jenvp.2008.02.001). Place attachment, place identity and place memory: Restoring the forgotten city past. Journal of Environmental Psychology, 28, 209-231. LINK PDF
  • Lewicka, M. (2008) Historical ethnic bias in urban memory: the case of Central European cities. Magazine for Urban Documentation: Opinion + Theory. LINK PDF
  • Lewicka, M. (2008). Kapitał kulturowy a kapitał społeczny człowieka: kooperacja czy antagonizm? W: W. Ciarkowska, W. Oniszczenko (red.), Szkice z psychologii różnic indywidualnych (s. 192-208). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe „Scholar”.
  • Lewicka, M. (2008). Miasto jako przedmiot badań psychologii. W: B. Jałowiecki (red.). Miasto jako przedmiot badań. (s. 114-131). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe „Scholar”
  • Lewicka, M. (2009). Psychologia kapitałów: Słowo wstępne. Psychologia Społeczna, 4, 7-11
  • Lewicka, M. (2010). Aurea mediocrita czyli o tym czy jakość może przejść w ilość. Roczniki Psychologiczne, XIII, 49-58
  • Lewicka, M. (2010, DOI: 10.1016/j.jenvp.2009.05.004). What makes neighborhood different from home and city? Effects of place scale on place attachment. Journal of Environmental Psychology, 30, 35-51
  • Lewicka, M. (2011, DOI: 10.1177/0013916510364917). On the varieties of people's relationships with places: Hummon's typology revisited. Environment and Behavior, 43, 676 - 709.
  • Wojcik, A., Bilewicz, M., Lewicka, M. (2010). Living on the ashes: Collective representations of Polish-Jewish history among people living in the former Warsaw Ghetto area. Cities, 27, 195-203. DOI: 10.1016/j.cities.2010.01.002
  • Lewicka, M. (2012). Взаємні кривди і борги вдячності поляків та українців: бачення стосунків з сусідами. (Mutual harms and debts of gratitude: Polish and Ukrainian picture of relations with neighbors) W: W. P. Melnyk (red.), Людина в сучасному світі. Книга 2. Психологічно-антропологічний контекст (ss. 362-391). Lviv: Lviv University (in Ukrainian)
  • Lewicka, M. (2011). Place attachment: How far have we come in the last 40 years? Journal of Environmental Psychology, 31, 207-230.
  • Wytykowska-Kaczorek, A. M., & Lewicka, M. (2011). Learning the affective value of target categories: the role of category valence and the Behavioural Inhibition System (BIS). Personality and Individual Differences, 50, 944-948.
  • Lewicka, M. (2011). Historical Ethnic Bias in collective memory of places: Cognitive or motivational? In: W. Brun, G. Keren, G. Kirkebøen, & H. Montgomery (eds.) Perspectives on Thinking, Judging, and Decision Making, ss. 262-273.. Oslo: Universitetsforlaget.
  • Lewicka, M. (2011). O prawdziwej roli zaufania w motywowaniu ludzi do aktywności społecznej. W: J. Czarnota-Bojarska i I. Zinserling (red.). W kręgu najistotniejszych zagadnień psychologii społecznej. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
  • Lewicka, M. (2012). Psychologia miejsca. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe "Scholar"
  • Lewicka, M. (2013). In search of roots: Memory as enabler of place attachment. W: L. Manzo & P. Devine-Wright (red.), Place attachment: Advances in theory, methods and research. (s. 49-60). New York: Routledge/Francis & Taylor
  • Lewicka, M. (2013). Localism and Activity as two dimensions of people-place bonding: The role of cultural capital. Journal of Environmental Psychology, 36, 43-53 http://dx.doi.org/10.1016/j.jenvp.2013.07.002
  • Lewicka, M.(2013). Place inherited or place discovered? Agency and communion in people-place bonding. Estudios de Psicologia, 34, 261-274
  • Lewicka, M. (2014). Relacje sąsiedzkie jako pośredni kapitał społeczny (Neighborhood relations as an intermediary social capital). Przegląd Psychologiczny, 57, 69-85 (in Polish)

Projekty badawcze

  • W latach 80-tych: uczestnictwo w kilku programach węzłowych.
  • 1991-93: grant KBN Procesy wnioskowania w myśleniu i podejmowaniu decyzji (kierownik projektu)
  • 1992-95: grant KBN Asymetria wartościowań a struktura pojęć (gł. wykonawca)
  • 1996-98: grant KBN Prospektywne i retrospektywne schematy rozumowania (kierownik projektu)
  • 2001-2004: grant KBN Psychologiczne mechanizmy zachowan roszczeniowych (kierownik projektu)
  • 2007-2010: grant MNiSW Dwuścieżkowy model aktywności społecznej; Analiza wielopoziomowa (kierownik projektu)
  • 2010-2013: (główny wykonawca): Strategie poznawcze motywowane dążeniem i unikaniem: integracja trzech perspektyw teoretycznych. Grant MNiSW nr N N106 2828 39
  • 2012-2015: (kierownik projektu): 2012-2015. (kierownik projektu): Odzyskiwanie pamięci: Tożsamościowa rola społecznej pamięci miejsca . Grant NCN nr Nr 2011/03/B/HS6/03320
  • trzy granty promotorskie (Piotr Wasilewski, Katarzyna Zaborska, Monika Prusik)
  • (2011 - 2014). Region, Nation and Beyond. An Interdisciplinary and Transcultural Reconsideration of Ukraine (koordynator badania sondażowego). Grant przyznany przez The Swiss National Foundation
  • Szereg projektów BST dotyczących relacji między miejscem zamieszkania a przywiązaniem do miejsca i aktywnością społeczną mieszkańców. Projekt BST dotyczący pamięci miasta (Lwowa i Wrocławia. Projekt BST dotyczący systemu wartości i ich związków z wymiarem ideologicznym prawicy-lewicy oraz wymiarami moralności-sprawności w spostrzeganiu społeczny. Projekt BST dotyczący natury kapitału kulturowego, przede wszystkim czytelnictwa książek

Aktywność międzynarodowa

  • Towarzystwa: European Association of Experimental Social Psychology (od 1984), European Association of Decision Making (1981-94 SPUDM), International Association for People-Environment Studies (IAPS) (od 2005)
  • Konferencje: Uczestniczyłam aktywnie w około 60 międzynarodowych konferencjach; zorganizowałam cztery międzynarodowe konferencje (jedną we współpracy), kilka sympozjów oraz (we współpracy) trzy międzynarodowe Szkoły Letnie.
  • Wykłady za granicą: Wykłady w USA i Kanadzie (University of Washington, Seattle; Indiana University, Bloomington; Carleton University, Ottawa, Canada; Brock University, St. Catharines, Canada; Waterloo University, Waterloo, Canada; Wisconsin, Madison, USA; Birmingham University, Alabama, USA); Wykłady na uniwersytetach europejskich (Leuven, Utrecht,Tilburg, Stockholm, Goeteborg, Bergen, Tromsoe, Praga, Bratislava, Lviv, Kiev itp.

Współpraca międzynarodowa

  • Pobyty za granicą: 1987: University of Carleton, Kanada (2 miesiące); 1988: University of Leuven, Belgia (1 miesiąc); 1991: Stypendium Norwegian Research Council (3 miesiące), Uniwersytet w Bergen, Norwegia; od 1994 do 2004 coroczne kilkumiesieczne pobyty na Uniwersytecie w Tromsoe, Norwegia
  • Współpraca: Od kilku lat aktywnie współpracuję z Uniwersytetem im. Iwana Franka we Lwowie.
  • kilka projektow międzynarodowych, w tym projekt ukrainoznawczy Region, Nation and Beyond. An Interdisciplinary and Transcultural Reconsideration of Ukraine, Międzynarodowy projekt COST “Social psychological dynamics of historical representations in the enlarged European Union”

 

Działalność dydaktyczna:

Nauczane przedmioty

Psychologia społeczna, psychologia emocji i motywacji, procesy rozumowania, procesy podejmowania decyzji; mechanizmy racjonalności; umiejętności akademickie, wprowadzenie do psychologii środowiskowej; metody badań psychologii środowiskowej; psychologia miasta; kierownictwo specjalizacji Psychologia Środowiskowa.

Opieka nad pracami magisterskimi i doktorskimi

104 ukończonych magistrantów; około 15 magistrantów w toku; 8 obronionych doktoratów (Anna Krempa-Kowalewska, Marzena Cypryańska, Marta Snarska, Piotr Wasilewski, Monika Prusik, Katarzyna Zaborska, Katarzyna Skok, Anna Rygielska), dziesięciu doktorantów na różnych etapach prac nad rozprawą doktorską (w tym 5 otwartych przewodów).

Opieka merytoryczna nad studentami

Racjonalność, spostrzeganie społeczne, procesy wartościowania, emocje a procesy poznawcze, psychologia środowiskowa (mapy poznawcze; tożsamość lokalna; psychologia miejsca; pamięć miejsca);postawy społeczno-polityczne Polaków (w tym postawy roszczeniowe);aktywność społeczna; porównania międzykulturowe ze szczególnym uwzględnieniem Europy Środkowo-Wschodniej.

Oczekiwania wobec studentów

Od studentów, z którymi mam współpracować oczekuję przynajmniej biernej znajomości angielskiego, mile widziane zainteresowania interdyscyplinarne (obok psychologii: architektura, urbanistyka, geografia, etnografia, socjologia, logika, filozofia, historia). Zdecydowanie preferuje indywidualistów, nawet dziwaków, ale mających swój własny pogląd na życie oraz studentów samodzielnych. Wyznaję zasadę, że w obecnym świecie profesor może się nauczyć od studenta nie mniej niż student od profesora (no może z zachowaniem proporcji :-)

Hobby i zainteresowania pozanaukowe

Europa Środkowo-Wschodnia, ze szczególnym uwzględnieniem dziedzictwa Austro-Węgier (m.in. Czechy, Galicja Zachodnia i Wschodnia);fotografia i historia Warszawy; w związku z częstymi pobytami za kołem podbiegunowym (do 2003): narty (biegowe); zbieram nalepki i podstawki od piwa (piwo też lubię). Szczególną sympatią darzę Europę Środkowo-Wschodnią - zapraszam studentów z tych krajów do współpracy i wspólnych badań. Z osobistych preferencji: nie lubię stanowisk kierowniczych, wolę relacje międzyludzkie horyzontalne niż wertykalne.

Działalność organizacyjna:

Nagrody

  • Kilka nagród Rektora UW (zbiorowych i indywidualnych), w tym nagroda za pracę habilitacyjną (Aktor czy obserwator) oraz książkę Psychologia miejsca.
  • 2008 - nagroda im. J.P. Codola za wkład w rozwój psychologii społecznej w Europie
  • nagroda Teofrasta i nagroda im. W. Witwickiego za książkę "Psychologia miejsca"

Pełnione ważne funkcje

  • Prace w kilku komisjach wydziałowych; przez dwie kadencje członek Komisji senackiej ds Studiów i Studentów; od kilku kadencji członek Komitetu Nauk Psychologicznych (ob. Komitetu Psychologii); Kierownik Studium Doktoranckiego przy Wydziale Psychologii UW (dwie kadencje - do 2009), przez wiele lat pełnomocnik Dziekana ds międzywydziałowych studiów MISMAP; od roku 2005 do teraz: kierownik Katedry Psychologii Społecznej; kierownik Pracowni Badań Środowiskowych oraz Specjalizacji z psychologii środowiskowej. Od roku 2010 koordynator projektu POKL przyznanego Wydziałowi Psychologii (2010-2015). Od roku akademickiego 2012/2013 - członek Senatu UW i Komisji Senackiej ds Nauki. Od roku 2013 - członek Komitetu Ewaluacji Jednostek Naukowych. Od roku 2014 członek komisji ds parametryzacji czasopism przy MNiSW. W latach 1993-2005 prace w wielu komisjach konkursowych i egzaminacyjnych Uniwersytetu w Tromsoe i Uniwersytetu w Trondheim. Funkcja samowolna: od roku 2002/2003 - organizacja cotygodniowych wtorków naukowych na Wydziale pod patronatem Koziołka Matołka.

Funkcje w ciałach wydawniczych

  • Zastępca redaktora: European Journal of Social Psychology, 1989-93.
  • Członek redakcji: 1978-1990 Przegląd Psychologiczny; 1988-1990 członek rady redakcyjnej Polish Psychological Bulletin; 1990-2000 członek Rady Redakcyjnej Theory and Psychology; od roku 2010 - członek Rady Redakcyjnej Journal of Environmental Psychology;
  • Redaktor (wspólnie z Guido Peetersem i Januszem Czapińskim) specjalnego wydania European Journal of Social Psychology (1992, 2 tomy).
  • Od 2004 Redaktor Naczelny czasopisma Psychologia Społeczna.
  • Recenzje dla Journal of European Social Psychology, British Journal of Social Psychology, Journal of Personality and Social Psychology, Theory and Psychology, Cognitive Psychology, Journal of Environmental Psychology, Journal of Environmental Management, Cities, Journal of Applied Social Psychology, Environment and Behavior, Society and Natural Resources, Spanish Journal of Psychology, Asian Journal of Social Psychology, European Urban and Regional Studies, Environment and Planning A, Self and Identity, etc.