Zrealizowane projekty

Dynamika nastrojów miejskich

W tym międzynarodowym projekcie uczestniczyli architekci, geografowie, socjologowie i oczywiście psychologowie środowiskowi z Polski, Francji, Brazylii, Niemiec i Tunezji. Badania obejmowały zagadnienie nastroju miejskiego (ambiance urbaine). Koncepcja ta zakłada, że jakość przestrzeni publicznych zależy nie tylko od stałych cech fizycznych i doznań zmysłowych jakich dostarczają, ale też od zmiennych w czasie cech społecznych i samej dynamiki zmian. Są to m.in.: aktorzy, zatłoczenie, wystrój, architektura, estetyka, światło, muzyka, odgłosy, hałas, zapach, aromat, pogoda, scenografia, działania w tym miejscu, kontrola nad miejscem i stany wewnętrzne podmiotu. W ramach projektu prowadziliśmy badania nastroju dwóch miejsc:

Badania nastroju Placu Trzech Krzyży w Warszawie
Badania nastroju linii tramwajowej 22 w Warszawie

 

Pamięć miasta

W projekcie porównywaliśmy ze sobą „świadomość historyczną” współczesnych mieszkańców Wrocławia, Lwowa i Gdańska, czyli miast, które po wojnie "wymieniły swoją krew". Kwestionariusz pamięci miejsca obejmował pytania o ocenę składu narodowego miasta przed wojną, nazwiska sławnych obywateli miasta, pamięć ważnych wydarzeń historycznych w mieście, znajomość nazw przedwojennych ulic, a także zestaw podobnie sformułowanych pytań dotyczących historii własnej dzielnicy, ulicy i własnego domu. Uzyskane wyniki pokazują na bardzo silny narodowy bias w ocenie przeszłości miasta, podobny we wszystkich porównywanych miastach. Otrzymaliśmy jednak też wyraźne różnice dotyczące determinant tendencyjnej pamięci (tożsamość narodowa we Lwowie, brak zainteresowania dla historii miasta we Wrocławiu i częściowo w Gdańsku).

 

Psychologiczne mapy miast

W Pracowni Badań Środowiskowych rozbudowaliśmy kartograficzną stronę naszych badań, starając się odtworzyć "psychologiczne mapy", jakimi dysponują ludzie. Metodologia zakłada, że osoby badane zaznaczają na mapach obszary przez siebie lubiane i nielubiane, dobrze i średnio znane, "własne" i "obce" etc. Badanie prowadziliśmy w odniesieniu do: Warszawy, Wrocławia, Krakowa, Łodzi, Lwowa, a także do obszarów Polski oraz Ukrainy. Opracowane w zespole programy komputerowe do obróbki map oraz analizy danych obejmują 1) elektroniczny przewodnik, pokazujący jak przekształcać nieczytelne dla przeciętnego mieszkańca mapy najbliższego obszaru miejsca zamieszkania w mapy zrozumiałe psychologicznie, 2) opracowany przez mgr Adama Folanda oraz mgr Krzysztofa Ziacha program komputerowy PsiMap umożliwiający kodowanie i obróbkę elektroniczną "papierowych" danych uzyskiwanych od osób badanych. Wyniki wskazują między innymi na bardzo silne efekty lokalne w ewaluatywnych mapach miast (preferowanie własnego miejsca zamieszkania, przesunięcia map psychologicznych w kierunku miejsca zamieszkania), efekty asymetrii ewaluatywnej w ocenie przestrzeni miejskiej (większa zgoda na to, co się podoba, niż co się nie podoba w mieście), interesujące efekty kategoryzacyjne (kontrastu i asymilacji), a także duże różnice między miastami.

 

Identyfikacja z miejscem zamieszkania, jej determinanty i konsekwencje

Zrealizowaliśmy kilka projektów w Warszawie (N=385), Krakowie (N=200), Wrocławiu (N=300), Gdańsku (N=150), Łodzi (N=100), Budapeszcie (N=60) oraz we Lwowie (dwa badania N=150 oraz N=200), których celem było pokazanie roli fizycznych cech miejsca zamieszkania w wyznaczaniu stosunku mieszkańców do tego miejsca. Jednym z głównych elementów różnicujących był typ zabudowy (typowe bloki, przedwojenne kamienice, domki jednorodzinne i zamknięte osiedla). Opracowaliśmy kwestionariuszowe narzędzia do badania: Identyfikacji z Miejscem Zamieszkania, Stosunków Sąsiedzkich, Poczucia Bezpieczeństwa w miejscu zamieszkania, Oceny Miejsca Zamieszkania. Wyniki pokazały ścisły związek poziomu identyfikacji z miejscem, zwłaszcza z jego dalszymi kręgami, rodzajem zabudowy (najniższy w nowym "strzeżonym" budownictwie, najwyższy w zabudowie jednorodzinnej), rodzajem dzielnicy i miastem (najniższy w Warszawie i Łodzi, najwyższy we Lwowie, Krakowie i Wrocławiu). Najlepszym predyktorem lokalnej tożsamości okazała się siatka stosunków sąsiedzkich w miejscu zamieszkania.